Πριν από 20 χρόνια περίπου δημοσίευσα στο περιοδικό Οικονομικός Ταχυδρόμος κάποιες «αιρετικές» για την εποχή εκείνη, πλην όμως αυτονόητες, απόψεις και θέσεις μου για την πολιτική και το συνδικαλιστικό κίνημα. Περιέργως το αυτονόητο ήταν και παραμένει ασύλληπτο στην πολιτική και πολλές φορές θεωρείται αιρετικό!
Και πάλι δεν θα είχε καμιά σημασία, αλλά δυστυχώς όσα βιώνουμε σήμερα ήταν ορατά και μετρήσιμα από τότε, σε όσους ήθελαν να βλέπουν την...
πραγματικότητα.
Όλα τα χρόνια αυτά κυριαρχούσαν υστερικοί κομματικοί μονόλογοι και δυστυχώς συνεχίζονται και σήμερα, ακόμα και πάνω από τα ερείπια του κοινωνικού μας οικοδομήματος. Έστω και στο παρά πέντε ο καθένας πρέπει να συμβάλλει στον αναγκαίο διάλογο, παρόλο που η πολιτική και κομματική κουλτούρα αποτρέπει κάθε κριτική και δαιμονοποιεί κάθε διαφορετική άποψη.
Άλλωστε αν έχουμε να προσφέρουμε κάτι θετικό στη σημερινή πολιτική κρίση, είναι να αξιολογήσουμε όλοι τα αποτελέσματα της συμμετοχής μας στις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες.
Σ΄ αυτήν την ανάγκη καταθέτω τις απόψεις και εμπειρίες μου από την πολύχρονη ενασχόλησή μου με το Συνδικαλιστικό Κίνημα, οι οποίες δηλώνω προκαταβολικά εμπεριέχουν και το στοιχείο της αυτοκριτικής.
Τον ανεκπλήρωτο και καθόλου δικαιωμένο στίχο του μεγάλου μας ποιητή Γιάννη Ρίτσου, που μπορεί να τον έχουμε χιλιοτραγουδήσει, πρέπει να τον κάνουμε και πράξη.
"...και να αδερφέ μου που μάθαμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα, ήσυχα κι απλά. Καταλαβαινόμαστε τώρα..."
Σημειώνω πως αποφεύγω συνειδητά να ασχοληθώ με τα μνημόνια για το λόγο πως υπάρχει κίνδυνος ο προβληματισμός να εγκλωβιστεί στείρα στην επικαιρότητα και να συσκοτιστούν οι πραγματικές αιτίες των αδιεξόδων μας.
Έτσι επικεντρώνω, εξ αντικειμένου περιληπτικά και κωδικοποιημένα, στις δομικές αδυναμίες της κοινωνικής και πολιτικής μας λειτουργίας και όχι στη διεθνή οικονομική κρίση και στα αδιέξοδα και αντιφάσεις του καπιταλισμού.
Τα αδιέξοδα της κρατικής μας υπόστασης
Σήμερα, μέσα από την κρίση χρέους, βιώνουμε τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες των πολιτικών της μεταπολιτευτικής περιόδου, και ουσιαστικά σηματοδοτείται και το τέλος των ταξικών και διαστρωματικών ισορροπιών που την χαρακτήρισαν.
H οικονομική κρίση ανέδειξε τα όρια αλλά και τα αδιέξοδα της κρατικής μας υπόστασης που διαμορφώνεται από μια Βυζαντινού τύπου σχέση Κοινωνίας, Πολιτικής και Κράτους (γενικά και ουδέτερα αναφέρονται ως διαρθρωτικά προβλήματα).
Όπως γράφει και ο Στ. Ράμφος "από το 1821 η Ελληνική κοινωνία δεν έχει σχέση με το Κράτος...και είμαστε σταθερά προσηλωμένοι στην οικογένεια, στην εντοπιότητα και στην συντεχνία"iii
Θα συμπλήρωνα από την πλευρά μου ότι, πολλές φορές ακόμα και στα ατομικά συμφέροντα, για λόγους κοινωνικής και ιδεολογικής ισορροπίας, δίνουμε κοινωνική και ακόμα οικουμενική διάσταση!!!
Πάνω σ΄ αυτές τις σχέσεις οικοδομήθηκαν στην Ελλάδα και προσαρμόστηκαν ανάλογα οι καπιταλιστικές και σοσιαλιστικές πολιτικές, το πολιτικό οικοδόμημα καθώς και το περιεχόμενο των κοινωνικών και ταξικών αντιθέσεων και συγκρούσεων.
Οι στρεβλώσεις του συστήματος είναι τέτοιες που, αν ήταν δόκιμος ο όρος σοβαρός καπιταλισμός, η εφαρμογή του στην Ελλάδα θα φάνταζε επανάσταση! Ο ιστορικός διαχρονικός πολιτικός στόχος και αξία "κράτος λάφυρο" έχει διαμορφώσει και οδηγήσει την πολιτική μονοδιάστατα σε πρακτική πελατειακής σχέσης και την κοινωνική συνείδηση σε λογικές μοιρολατρίας, εξάρτησης και υποταγής.
Έτσι διαμορφώθηκε μια γενικευμένη ιδεολογική σύγχυση που καθιστά δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στο συντηρητικό και προοδευτικό καθώς και το καιροσκοπικό από το αναγκαίο, με αποτέλεσμα να φτάσουμε στο σημείο μηδέν και έτσι η ανατροπή να θεωρείται συντήρηση και η κοινωνική ακινησία πρόοδος! Δεν είναι λοιπόν περίεργο σήμερα η "Αριστερά" ουσιαστικά να θεωρεί στην πράξη πρόοδο την υπεράσπιση του κράτους της Δεξιάς, το οποίο κατήγγελλε όλα τα προηγούμενα χρόνια!
Αυτό το σύστημα είναι πλέον στα όριά του και βρίσκεται απέναντι στην κοινωνία και τα συμφέροντά της.
Τώρα ζούμε την τραγωδία να καλείται αυτό το σύστημα να υλοποιήσει μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης και είναι απόλυτα προβλέψιμο πως, αν δεν αλλάξει ή εξελιχθεί, όσα οικονομικά μέτρα και να ληφθούν θα είναι καταδικασμένα να αποτύχουν.
Παράλληλα το πολιτικό οικοδόμημα, αν δεν απογαλακτιστεί και δεν συγκρουστεί με τις δυνάμεις που το αναπαράγουν μέχρι σήμερα, θα συνεχίζει να είναι δέσμιο αυτών των σχέσεων και αναποτελεσματικό, ανεξάρτητα αν μερικές φορές διακηρυκτικά διατυπώνει καλές προθέσεις.
Όσο η πολιτική δε θέλει ή δεν μπορεί να πει την πραγματικότητα, η κοινωνία δε θέλει να την ακούσει και η κάθε εξουσία παραμένει απλός διαχειριστής αυτής της σχέσης, αποτελεσματικές λύσεις δεν θα υπάρξουν. Αντίθετα θα ανακυκλώνονται οι εύκολες και απλοϊκές λύσεις και ακόμα οι μεταφυσικές απολίτικες ιστορικές συνταγές και προσμονές π.χ. ο θεός της Ελλάδαςiv ...ή οι καλοί ή κακοί κατά περίπτωση ξένοι... ή το δαιμόνιο της φυλής… ή να αποκρύπτεται η πολιτική ανεπάρκεια μέσα από το γενικό και απροσδιόριστο σύνθημα το "δίκιο του λαού" κλπ.
Οι κοινωνικο-πολιτικές στρεβλώσεις και η δανεική ευημερία που βιώσαμε, είχαν σαν αποτέλεσμα τη γενίκευση του απλοϊκού και του εύκολου, δημιούργησαν επανάπαυση, νέες βεβαιότητες και συγχύσεις, με συνέπεια να αναπτυχθεί ένας άκρατος λαϊκισμός σε όλο το πολιτικό φάσμα, που ισοπέδωσε κάθε απόπειρα κριτικής σκέψης, προβληματισμού και προοπτικής.
Τις τελευταίες δεκαετίες πλέον "ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα"v, ο λαϊκισμός.
Ενοχική κοινωνία
Αυτά που ζούμε τα τελευταία χρόνια, με αφορμή το πρόβλημα του χρέους, έφερε στην επιφάνεια και το ιστορικό «κουσούρι» της φυλής που είναι η προσμονή, η βοήθεια και τελικά η σωτηρία από τους ξένους.
Το περίεργο είναι ότι ενώ κυριαρχούν αυτές οι αντιλήψεις, εμφανιζόμαστε παράλληλα να διακατεχόμαστε από το σύνδρομο της συνωμοσιολογίας, σύμφωνα με το οποίο οι ξένοι πάντα μας επιβουλεύονται και είναι υπαίτιοι των δεινών της χώρας!!!
Η σύγχυση εντείνεται σε συνδυασμό με την άτυπη κρατική μας ιδεολογία του "Ελληνοχριστιανισμού" που, αν και δεν αποτελεί σημείο αναφοράς και αιχμής, είναι κυρίαρχη και διαπερνά όλα τα κοινωνικά στρώματα;
Ανέφερα τα παραδείγματα, που συμπυκνώνουν το εύκολο και απλοϊκό, καλό-κακό, για να αναδείξω την ανάγκη για προσωπική και εθνική αυτογνωσία και τον κίνδυνο εθνικού απομονωτισμού.
Ως λαός σίγουρα δεν τρελαθήκαμε, απλά παρουσιάζουμε τα ενοχικά φαινόμενα που εμφανίζονται όταν κυριαρχούν «συλλογικές αλήθειες», οι οποίες αποτρέπουν και ενοχοποιούν κάθε κριτική σκέψη. Και από συλλογικές αλήθειες είναι γεγονός ότι είμαστε πλεονασματικοί και πάμπλουτοι.
Αξίες και βεβαιότητες
Τον αναγκαίο διάλογο και τη διαφορετικότητα τα αντιμετωπίζαμε, ακόμα και σήμερα, με αφορισμούς και πρακτικές θρησκευτικών αιρέσεων.
Συνεχίζουμε να μην βλέπουμε ότι ο κόσμος αλλάζει ραγδαία, τα εργαλεία των ιστορικών εμπειριών αποδεικνύονται σκουριασμένα και οι παραδοσιακές ιδεολογίες αδυνατούν ακόμα και να ερμηνεύσουν τις εξελίξεις.
Ενώ όπως συμβαίνει στις επιστήμες τα πάντα εξελίσσονται μόνο μέσα από την υπέρβαση των βεβαιοτήτων και αυτονόητων, η πολιτική και η κοινωνία παραμένουν δέσμιοι των βεβαιοτήτων τους. Βεβαιότητες που διαμόρφωσαν μια πολιτική και διεκδικητική τακτική πάνω στα τείχη του εθνικού προστατευτισμού που σήμερα πλέον δεν υπάρχει.
Όσο αυτό δεν γίνεται αντιληπτό γενικεύεται η σύγχυση σε θέματα τακτικής και στρατηγικής.
Ακόμα, έννοιες όπως συλλογικότητα, δικαιώματα, δημοκρατία και προοπτική παραμένουν με τις παλιές σημασιολογικές τους φορτίσεις και ουσιαστικά περιορίζονται σε ποιότητα και έκταση τόση, όση καλύπτει και ο κλάδος του κάθε επαγγελματικού χώρου.
Στα στρατηγικής σημασίας ζητήματα δεν κατανοήσαμε π.χ αν η πτώση των πολιτικών του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού ήταν μια ιστορική ήττα των πολιτικών της αριστεράς ή αφετηρία χειραφέτησης των λαών απέναντι σε μύθους και δόγματα ή από την άλλη αν ο καπιταλισμός του Άνταμ Σμίθ έχει καμιά σχέση με τις νέες Βρετανο-Αμερικάνικες θεωρίες και τα Golden Boys.
Η διεθνής οικονομία του χρήματος δεν αποτελεί πλέον τη μάσκα της πραγματικότητας, όπως έλεγε ο Μαρξ, αλλά δυστυχώς είναι αυτή καθαυτή η πραγματικότητα, στην οποία υποτάσσονται αγαθά και υπηρεσίες.
Αν αυτό δεν γίνεται κατανοητό, για ποιά στρατηγική μπορούμε να μιλάμε;
Με την αδράνεια και τις βεβαιότητές μας συμβάλαμε, ανεξάρτητα αν οι προθέσεις ήταν αντίθετες, να κυριαρχήσουν μονοδιάστατα οι αδηφάγες αγορές και οι τράπεζες.
Κι αυτό γιατί:
- απαξιώσαμε τη γνώση, γιατί πάνω απ όλα πιστεύαμε, όχι μόνο οι αριστεροί, πως νόμος είναι το δίκιο του εργάτη,
- δεν συνεκτιμήσαμε ότι το δίκιο του εργάτη μπορεί να είναι ταυτισμένο και με το δίκιο της επιχείρησης (δε λέω του εργοδότη),
- η λεγόμενη προοδευτική διανόηση διολίσθησε στο βόλεμα του λαϊκισμού αφού διαπίστωνε πως έτσι εξασφαλίζει την «έδρα», κοινωνική αναγνώριση και συγκαλύπτει την επιστημονική της ανεπάρκεια. Δεν είναι τυχαίο πως οι αρνητές κάθε αναγκαίας παρέμβασης στην παιδεία ανήκουν στην πλειοψηφία τους στη λεγόμενη προοδευτική διανόηση.
- στηρίξαμε και οικοδομήθηκε ένα κομματικό-πολιτικό σύστημα, που ποτέ δεν μας είπε ποια Ελλάδα θέλει και πως θα γίνει αυτό, ίσως δεν θέλαμε και να το ακούσουμε. Από τον κανόνα αυτό δεν εξαιρείται και η Αριστερά η οποία ούτε λέει τι Ελλάδα θέλει και το εργατικό κίνημα δεν θέλει να ακούσει.
Έντρομοι και αγουροξυπνημένοι, μόλις ήρθε ο λογαριασμός, βρήκαμε τη γνωστή και εύκολη, πλην όμως πολιτικά ηλίθια απάντηση, φταίνε οι άλλοιvi, φταίνε οι ξένοι και έτσι όλοι, πολίτες και κόμματα, αναζητούμε λύσεις με τα ίδια, αλλά τώρα πλέον σκουριασμένα, υλικά που μας οδήγησαν στο πρόβλημα.
Το άκρον άωτο της ηλιθιότητας είναι να πιστεύεις ότι κάνοντας συνέχεια τα ίδια πράγματα υπάρχει περίπτωση να έχεις διαφορετικά αποτελέσματα. (Albert Einstein)
Ιδεοληψίες και λογική
Το πολιτικό λεξιλόγιο, άρα και η κριτική σκέψη έχει συρρικνωθεί ανάμεσα στους χαρακτηρισμούς Δεξιό-Αριστερό, μέσα στους οποίους συνθλίβονται και εκφυλίζονται λέξεις και έννοιες, όπως σωστό-λάθος, λογικό-μη λογικό, αναγκαίο-μη αναγκαίο, πράγμα που έχει σαν αποτέλεσμα τον αυτοεγκλωβισμό ανάμεσα στην ιδεοληψία και τη σκοπιμότητα. Παραθέτω μερικά παραδείγματα:
• Το κατώτερο εγγυημένο εισόδημα είναι δεξιά ή αριστερή πρόταση; Κι όμως το έχει προτείνει ο πάπας του νεοφιλελευθερισμού Φρήτμανvii!
• Η αγορά ή ο κρατισμός χαρακτηρίζουν δεξιές ή αριστερές πολιτικές; Όταν οι υπέρμαχοι της αγοράς οδηγούνται στις συνθήκες κρίσης στον Κρατισμό και οι κρατικιστές ανακάλυψαν αργά την αγορά, πού βρίσκεται το δόγμα; Το μικρό ή το μεγάλο κράτος είναι κριτήριο προοδευτικότητας;
• Oι πολιτικές του μικρότερου κακού, ή του εφικτού είναι προοδευτιές ή συντηρητικές;
• Οι αξίες του κέρδους ή της ανταγωνιστικότητας στη νέα κοινωνία που οραματιζόμαστε θα παραμείνουν αξίες και σε ποιο βαθμό και με ποιο στόχο;
Σε θεωρητικό επίπεδο πχ η εξασφάλιση νερού σε μια Αφρικανική χώρα θεωρείται επαναστατικό γεγονός, χωρίς να έχει καταληφθεί κανένα χειμερινό ανάκτορο;
Η Νέα Οικονομική Πολιτική του Λένινviii που επέστρεφε τη γη στους ιδιοκτήτες ήταν προοδευτική ή συντηρητική και πισωγύρισμα;
Απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το "προοδευτικό" κίνημα στην Ελλάδα δυσκολεύεται ακόμα μέχρι σήμερα να πάρει θέση.
Μέσα, έξω, ευκαιρία, καταστροφή...;
Η ψήφος των Δανών για το ευρωσύνταγμα, όταν ψήφισαν ΟΧΙ, ήταν αριστερή θέση;
Η αρνητική θέση της Αγγλίας και των Σκανδιναβικών χωρών στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι δεξιά ή αριστερή πολιτική;
Η οικονομική κρίση έφερε πρόσφατα στην επιφάνεια και νέα ερωτήματα που συσκοτίζουν ακόμα πιο πολύ τα όρια ανάμεσα στη συντήρηση και την πρόοδο πχ ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, ευρωομόλογο ή ακόμα εθνικές οικονομικές πολιτικές απέναντι σε μια κοινή Ευρωπαϊκή οικονομία;
Επικαλούμαι αυτά τα πολιτικά ερωτήματα για να υπογραμμίσω ότι αφενός μεν στα μεγάλα ζητήματα δεν απαντάς με στείρες αρνήσεις και συνθήματα και αφετέρου για να αναδειχθεί ο κενός πολιτικός λόγος που διαπερνά οριζόντια όλο το κομματικό σύστημα.
Οι ιδεοληψίες σε συνδυασμό με έναν άκρατο λαϊκισμό τελικά συσκοτίζουν τα όρια ανάμεσα στην συντήρηση και την πρόοδο.
Αυτονόητη η δημοκρατία;
Αισθάνομαι την ανάγκη να υπογραμμίσω το φαινόμενο της βιαιότητας, που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει έξαρση στην καθημερινή πολιτική και κοινωνική πρακτική και το οποίο υποβαθμίζεται ή και υιοθετείται ακόμα από μερικές "προοδευτικές" δυνάμεις, λες και ζούμε σε επαναστατικές συνθήκες.
Στις καθημερινές πρακτικές εμφανίζονται διάσπαρτες μορφές βίας, στο όνομα ενός ακαθόριστου συνθήματος "το δίκιο του Λαού" και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κεφαλαιοποιηθούν κάποια στιγμή από άλλες δυνάμεις και τότε όχι μόνο θα στραφούν εναντίον συνολικά της κοινωνίας, αλλά το πιο σοβαρό είναι ότι οι πρακτικές που ανεχτήκαμε και συγκαλύψαμε θα θεωρούνται πλέον νομιμοποιημένες στις λαϊκές συνειδήσεις και θα μας αφοπλίζουν για την καταπολέμηση τους.
Οι βιαιότητες (προφανώς δεν εννοώ επαναστατικές ) δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχουν ποτέ θετικό πρόσημο, όσο κι αν κάποιες δυνάμεις τις συγκαλύπτουν ως "αναγκαίες" ή ανεκτές, στο όνομα του "λαϊκού" συμφέροντος ή μιας δίκαιης αγανάχτησης.
Η δημοκρατική επαγρύπνηση βρίσκεται χαμηλά στις πολιτικές ατζέντες και συνδικαλιστικές πρακτικές. Η δημοκρατία φαίνεται να θεωρείται ανιστόρητα ως αυτονόητη και παράλληλα μη προσδιορισμένη.
Μήπως προσπεράσαμε το στάδιο του Δημοκρατικού Μετώπου στο όνομα απροσδιόριστων ιδεολογικά και κοινωνικά ταξικών μετώπων.
Tην έννοια του Πολίτη, όπως διαμορφώθηκε από την περίοδο του διαφωτισμού καθώς και της δημοκρατίας, δεν τις βιώσαμε ουσιαστικά ποτέ μέχρι σήμερα στην Ελλάδα.
Η στέρηση αυτή παρατηρείται ιστορικά από το 1821 από το ρόλο των προκρίτων και των αρματολών την περίοδο του Καποδίστρια, μέχρι το σημερινό τοπικισμό και τη συντεχνιακή οργάνωση του Κράτους.
Πολιτική ατζέντα
Ποτέ και κανένα κόμμα αλλά και το ΣΚ δεν είχαν σε προτεραιότητα στην ατζέντα τους θέματα όπως, ελλείμματα, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, ανάπτυξη, δημόσιο και κοινωνικό κράτος και γενικά το πώς θα διαμορφώσουμε το μέλλον.
Οι λέξεις αυτές δεν προσδιορίζουν φυσικά μεγέθη, δεν είναι ουδέτερες οικονομικές έννοιες. Έχουν ιστορικό βάρος, φέρουν ταξικά, ιδεολογικά πρόσημα. Οι έννοιες δεν είναι αθώες.
Εκ του αποτελέσματος, δείχναμε και σαν κοινωνία να μην μας αφορούν ή πιστεύαμε ότι ως ευτελείς αξίες δεν ταιριάζουν στην υπερηφάνεια του αδούλωτου Έλληνα και ουσιαστικά τα αφήναμε να τα επιλύσουν άλλες απροσδιόριστες δυνάμεις με όρους δικούς τους και φυσικά ερήμην των κομμάτων και της κοινωνίας.
Τελικά τα βρήκαμε μπροστά μας και με μεγαλύτερη ένταση, όπως ό,τι πετάξεις στη θάλασσα θα το βρεις στο αλάτι και τώρα πλέον όλα είναι πάρα πολύ αλατισμένα.
Στον τομέα της πολιτικής πρακτικής, εκτός από τα CDSix των Αγορών, λειτουργούν και τα πολιτικο-συνδικαλιστικά "CDS", που προσδοκούν οφέλη από τη μη επίλυση προβλημάτων. Δυστυχώς η όξυνση και η μη επίλυση προβλημάτων αποτελεί προνομιακό πεδίο άσκησης δήθεν προοδευτικής ψηφοθηρικής πολιτικής, όπως ακριβώς περιμένουν να κερδίσουν οι κερδοσκόποι που ποντάρουν στην πτώχευση.
Πολιτική-Κοινωνία
Το πολιτικό σύστημα, όταν αδυνατεί να διαχειριστεί την οικονομία, του απομένει μόνο η διαχείριση της κοινωνίας, με όλες τις γνωστές αρνητικές συνέπειες.
Αυτό σημαίνει οικοδόμηση πελατειακού κράτους και κατ’ επέκταση κυριαρχία των ισχυρών κοινωνικών ομάδων, οι οποίες αποτελούν μεγάλες δεξαμενές ψηφοφόρων και τελικά είναι οι μόνες που ουσιαστικά διαβουλεύονται πολιτικά, εν ονόματι, απέναντι και πολλές φορές σε βάρος της κοινωνίας.
Έτσι στην πολιτική διαβούλευση η κοινωνία υποκαθίσταται από:
- Τους πρυτάνεις και καθηγητές για ζητήματα παιδείας.
- Τους δημοσίους υπαλλήλους για τον εκσυγχρονισμό του δημοσίου.
- Τους γιατρούς και φαρμακοποιούς για θέματα υγείας.
- Τους εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ για την αξιοποίηση τους.
- και όπου υπάρχουν γενικότερα θέματα και απαιτούν ευρύτερη κοινωνική διαβούλευση σε ανώτερο επίπεδο, πάλι οι ίδιες αυτές δυνάμεις ελέγχουν την εκπροσώπηση και τις διαδικασίες και σε τελευταία ανάλυση επηρεάζουν καταλυτικά τα ίδια τα κόμματα.
Συνολικά, το αποτέλεσμα είναι η αυτονόμηση της πολιτικής από την κοινωνία και τις ανάγκες της, γιατί πάνω απ΄ όλα προέχει η αναπαραγωγή των κομμάτων ως φορέων διαχείρισης του κράτους και όχι ως οργάνων πολιτικής έκφρασης της κοινωνίας.
Αριστερά
Το γεγονός ότι υπηρέτησα την Αριστερά και στο κομματικό και στο κοινωνικό πεδίο θεωρώ ότι με χρεώνει με το καθήκον της πιο αυστηρής και φυσικά καλόπιστης κριτικής.
Θεωρώ λοιπόν ότι τα πολιτικά μαγνητικά πεδία της πυξίδας της αποσυντονίζονται σε συνθήκες πολιτικής ομαλότητας ή σε συνθήκες κοινωνικο-οικονομικής κρίσης, όπως σήμερα βιώνουμε.
Στην πράξη παρατηρούμε ότι:
- ο πολιτικός λόγος της μετεξελίχθηκε σε ένα στείρο πολιτικό ετεροπροσδιορισμό,
- η ανάγκη για ταξική καθαρότητα, την οδηγεί σε ρήξεις με τις οργανωμένες δυνάμεις της εργατικής τάξης, τα συμφέροντα των οποίων διακηρυκτικά εκφράζει και στην πράξη οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα,
- οι αναγκαίοι ενωτικοί αγώνες υποβαθμίζονται σε μεμψίμοιρες, αλλά κατά τα άλλα σε «καθαρές ταξικές», διαμαρτυρίες.
- Οι ιστορικές πρωτοβουλίες της, για πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες, με αποκορύφωμα το ΕΑΜ και την ΕΔΑ, φαίνεται και φαντάζουν να είναι πλέον εκτός γραμμής και έξω από τις σημερινές στρατηγικές της.
Σύμφωνα με την πρακτική της, φαίνεται να αγνοεί πως οι κοινωνικές νομοτέλειες που επικαλείται, σε αντίθεση με τους φυσικούς νόμους που λειτουργούν χωρίς τη θέληση και συμμετοχή μας, επιβεβαιώνονται μόνο με την ελεύθερη συμμετοχή και δράση των κοινωνιών.
Συνολικά οι λαοί δεν πάνε μπροστά με «συλλογικές αλήθειες», ιδεοληψίες, κομματικές σκοπιμότητες και λαϊκισμούς.
Xρέος
Σήμερα πλέον βιώνουμε τα αποτελέσματα της κρίσης και όχι την κρίση η οποία προϋπήρχε τις προηγούμενες δεκαετίες και οι πολιτικές δυνάμεις αδιαφορούσαν για τις επερχόμενες συνέπειες.
Άραγε ποιό οικονομικό μοντέλο θα έδινε απαντήσεις και λύσεις στο δημοσιονομικό πρόβλημα, όταν οι δαπάνες κυρίως οι καταναλωτικές και το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο αυξάνονταν επί χρόνια με ραγδαίους ρυθμούς και η κάλυψη τους επιτυγχάνονταν με ένα διαρκή, ξέφρενο και ανελέητο δανεισμό; Η κατανάλωση στην Ελλάδα είχε φτάσει στο 92% του ΑΕΠ από το οποίο το 75% αφορούσε την ιδιωτική! Στον αγροτικό τομέα παρά τα δισεκατομμύρια των επιδοτήσεων η ανταγωνιστικότητα χειροτέρευσε κατά 40% και το ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό κατά 4 δις!x
Ή μήπως αγνοούσαν πόσο εκβιαστικά τελικά χρησιμοποιείται η "οικονομική τρομοκρατία" του χρέους στις κοινωνίες και στα κράτη.
Οι εμπειρίες δείχνουν πως, μέσα από την παρέμβαση των γνωστών διεθνών οικονομικών οργανισμών, μεθοδεύεται ο έλεγχος του πλούτου (επίγειου και υπόγειου) καθώς και η πιλοτική εφαρμογή νέων κοινωνικο-οικονομικών μοντέλων σε βάρος των κοινωνιών.
Αυτό βέβαια δεν μας απαλλάσσει από την υποχρέωση για υπεύθυνη και χρηστή διαχείριση της οικονομίας.
Μέτρα για τη μείωση του χρέους και των ελλειμμάτων, οι πολιτικοί τα παρέπεμπαν στους επόμενους, αφενός μεν για να αποφύγουν το πολιτικό κόστος και αφετέρου γιατί είχαν κατοχυρώσει την πολιτική ατιμωρησία στις παραλήψεις τους. Αλλά και στην περίπτωση που ήταν υποχρεωμένοι να λάβουν, έστω και δειλά, κάποια μέτρα για τη μείωση των ελλειμμάτων, τα αποτελέσματά τους τα διοχέτευαν για την αναπαραγωγή του παρασιτικού κεφαλαίου και του πολιτικού συστήματος.
Δημόσιο
Ποιά άλλη οικονομία, εκτός από την ελληνική, αναπαράγει απασχόληση και κεφάλαιο σχεδόν αποκλειστικά μέσω του Δημόσιου Τομέα;
Αν η απασχόληση, μέσα από τις προωθούμενες απολύσεις, βρίσκεται σήμερα στο στόχαστρο του νεοφιλελευθερισμού, η αναπαραγωγή του κεφαλαίου μέσα από τις κρατικές προμήθειες και τις εργολαβίες φροντίζεται έντεχνα να αποκρύβεται.
Πως έχει αξιολογηθεί ότι η Ελλάδα είχε ως ποσοστό μεγαλύτερη δημόσια οικονομία απ΄ όση η Ουγγαρία και η Ρουμανία στην κομμουνιστική τους φάση;
Κατ’ επέκταση πως δικαιολογείται η Ελλάδα να έχει το μικρότερο κοινωνικό κράτος στην ΕΕ, αντιστρόφως ανάλογο με το δήθεν μέγεθος του δημόσιο τομέα;
Το ζητούμενο βέβαια δεν είναι το μέγεθος του δημόσιου τομέα, αλλά η παραγωγικότητα και η αποτελεσματικότητά του.
Ένα εθνικό κράτος σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης είναι ικανό να χρηματοδοτήσει και να παρέχει κοινωνικές παροχές, μόνο στο βαθμό που ο δημόσιος τομέας είναι παραγωγικός και αποτελεσματικός.
Συνδικαλισμός-πολιτική
Αν προσπαθήσουμε να επικεντρώσουμε στον ιστορικό και θεμελιακό ρόλο του εργατικού κινήματος θα δυσκολευτούμε να διακρίνουμε το πεδίο των ταξικών συγκρούσεων στη χώρα μας.
Είναι το πεδίο της παραγωγής ή της διανομής ή και τα δύο και πως εμφανίζεται στη στρατηγική και πρακτική του;
Επί πλέον ο δυισμός του πολίτη εργαζόμενου ο οποίος είναι συγχρόνως και παραγωγός και καταναλωτής δημιουργεί παραπέρα συγχύσεις στη διαμόρφωση ανάλογης στρατηγικής.
Η ιδεολογική και πολιτική στέρηση οδηγεί το ΣΚ μονοδιάστατα σε κλαδικούς αγώνες, οι οποίοι είναι αναγκαίοι, όμως αντικειμενικά το απομονώνει από την κοινωνία αλλά και το χειρότερο αξιοποιείται από άλλες δυνάμεις για την καλλιέργεια του λεγόμενου κοινωνικού αυτοματισμού. Επειδή είναι κατανοητό αυτό το κενό, στους κλαδικούς αγώνες φροντίζεται να προβάλλεται και ένα απροσδιόριστο κοινωνικό συμφέρον, πλην όμως δεν γίνεται πάντα πιστευτό.
Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι το ΣΚ δεν είναι κόμμα για να απαιτούμε συνολικές απαντήσεις, αλλά αυτό δεν αποτρέπει την ανάγκη οι αγώνες να μη γίνονται μόνο όταν βιώνει τις συνέπειες των κυβερνητικών επιλογών αλλά και όταν διαμορφώνονται προκειμένου να αποτραπούν ή περιοριστούν.
Παράδειγμα:
- Δομή ΑΕΠ, προϋπολογισμός εσόδων-δαπανών
- Ελλείμματα, εμπορικό ισοζύγιο, αμυντικές δαπάνες, λειτουργία δημόσιων οργανισμών
- Κατεύθυνση και διαχείριση κοινοτικών πόρων
- Υπερδανεισμός
- Πόροι κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.
Η αναπόφευκτη ένταση των απεργιακών κινητοποιήσεων μετά την κρίση, έφερε στην επιφάνεια και ένα ακόμα ζήτημα στρατηγικής και ανέδειξε ότι δεν υπάρχει πολιτικό διακύβευμα στους αγώνες και στην καλλίτερη περίπτωση αυτό θεωρείται ότι καλύπτεται από γενικά αντικυβερνητικά συνθήματα. Αυτό από μόνο του μπορεί να θεωρείται ότι δεν είναι κακό.
Όμως στο πλαίσιο ενός απολίτικου αντικυβερνητισμού καλύπτονται όλοι, ακόμα και όσοι είναι επιφορτισμένοι με προηγούμενες κυβερνητικές ευθύνες και τυχαίνει να βρίσκονται στην αντιπολίτευση και έτσι το απεργιακό άρμα τους προσφέρει την ευκαιρία για εξαγνισμό, πολιτική αναβάθμιση και λύτρωση.
Επειδή η πολιτική δεν κρίνεται από τις προθέσεις, το πολιτικό αποτέλεσμα από τους αγώνες είναι, αφενός μεν η αναπαραγωγή των συνδικαλιστικών παρατάξεων και αφετέρου και το πιο σοβαρό, η επάνοδος στην κυβέρνηση της εκάστοτε αξιωματικής αντιπολίτευσης ή όποιας νέας που θα πολιτεύεται πάνω στον στείρο αντικυβερνητισμόxi.
Παράλληλα, όταν δεν υπάρχει πολιτική στρατηγική και οδηγούμαστε σε "τυφλούς" αγώνες, πάντα ελλοχεύει και ο κίνδυνος να ανοίξει ο δρόμος και να υπάρξουν "τυφλές", ακραίες και επικίνδυνες πολιτικές εκτροπές.
Η έλλειψη στρατηγικής, η απροσδιόριστη δήθεν ταξική καθαρότητα των δυνάμεων της Αριστεράς, που στην ουσία διασπά και απομαζικοποιεί τους αγώνες, οδήγησε το ΣΚ σε ήττες, μακριά από τους εργαζόμενους και σε περιθωριακό ρόλο στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες.
Τα φαινόμενα αυτά είναι πιθανό να οδηγήσουν στο τέλος του τον κομματικό συνδικαλισμό και αυτό θα αποτελέσει ένα θετικό βήμα στην πολιτική ενηλικίωσή του ΣΚ και ακόμα να μην υποστεί τις συνέπειες από την κατάρρευση κομμάτων.
Ασφαλιστικό
Τη δεκαετία του 1980 με απόφαση του Εργατικού Κέντρου της Αθήνας ( με Πρόεδρο το Μήτσο Κωστόπουλο και Γραμματέα τον υποφαινόμενο), χαρακτηρίζαμε το Ασφαλιστικό ως "ωρολογιακή βόμβα". Αναφέρω αυτό το γεγονός για να αναδείξω, μέσα από την απάντηση του τότε υπουργού Εργασίας, την επανάπαυση και τις "παιδικές" βεβαιότητες που διαπερνούσαν όλο το πολιτικό σύστημα... "...γιατί ανησυχείτε, μας τόνιζε, για να καταρρεύσει το Ασφαλιστικό πρέπει να χρεοκοπήσει το κράτος...είναι δυνατόν;.." Βάλτε όσα θαυμαστικά θέλετε!!!
Για το Ασφαλιστικό, πέρα από το πολιτικό σύστημα, σιωπούσε και η «προοδευτική» διανόηση, που έκλεινε τα μάτια στην επιστήμη, αφού δεν μπορεί να υπάρξει μαθηματικό μοντέλο που να θεμελιώνει ότι ένα σύστημα είναι βιώσιμο όταν παρέχει συντάξεις για 50-60 χρόνια με εισφορές μόνο 15 χρόνων!!!
Ακόμα και να μην είχε υπάρξει η συνεχής καταλήστευση των αποθεματικών του από το 1950xii, με τέτοια εσωτερική λειτουργία και ανισότητες, η κρίση είναι βέβαιο ότι θα υπήρχε και απλά ήταν θέμα χρόνου.
Συνολικά το Ασφαλιστικό αποτέλεσε το πεδίο δοκιμασίας ακόμα και της λογικής, όταν συνειδητά το πολιτικό σύστημα δείχνει να μην το ενδιαφέρει ο τρόπος χρηματοδότησής του, η ανισότητα των παροχών, ενώ εξ αιτίας της αδράνειάς του ακυρώνεται η ουσία του που είναι η αλληλεγγύη των γενεών.
Πραγματικά δεν έχει υπάρξει καμιά άλλη γενιά που να έχει αδιαφορήσει τόσο για τα παιδιά της και με την ανοχή της να τα έχει καταχρεώσει και να έχει προεισπνεύσει ακόμα και το οξυγόνο τους!!!
Ανεργία
Η ίδια ακριβώς έλλειψη αλληλεγγύης επιδεικνύεται και στο πρόβλημα της ανεργίας που εξαντλείται στην καλλίτερη περίπτωση με δακρύβρεχτες διακηρυκτικές κορώνες και στατιστικά διαγράμματα.
Όλοι αρέσκονται, περιορίζονται και βολεύονται μονοδιάστατα σε "κλινικές διαπιστώσεις" του φαινομένου.
Οι εργαζόμενοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι η δύναμη και ο πολιτικός τους ρόλος υπάρχουν στο βαθμό που είναι μέσα στην παραγωγική διαδικασία και όχι εκτός, δηλαδή άνεργοι. Αυτό αποτελεί μεγάλο θεωρητικό και πολιτικό ζήτημα και στην πράξη παρακάμπτεται από τις "προοδευτικές" ρητορικές διακηρύξεις, μέσα από ένα ακαθόριστο φόβο μήπως οδηγήσει σε επικίνδυνες πολιτικές και θεωρητικές διολισθήσεις.
Στην πράξη όμως είδαμε πρόσφατα εργαζόμενους σε επιχειρήσεις, μακριά από τις φοβίες των πολιτικών και συνδικαλιστικών ηγεσιών, να εκφράζουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους απέναντι στον κίνδυνο της ανεργίας και να υπογράφουν συμφωνίες για διατήρηση της απασχόλησης.
Απέναντι στην ευθύνη των εργαζόμενων, δυστυχώς καταγράφεται και η αφελής πολιτική πίστη, ότι η ανεργία θα παράξει «ριζοσπαστικές» πολιτικές λύσεις, πλην όμως, απροσδιόριστου περιεχομένου και αδιευκρίνιστης κοινωνικής και ταξικής αποδοχής.
Αμοιβή εργασίας και καπιταλιστική κρίση
Σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού το ΣΚ διεκδικούσε μισθολογικές αυξήσεις ανάλογες με τον πληθωρισμό, ενώ οι εργοδοτικές οργανώσεις αντέτασσαν αυξήσεις ανάλογα με την παραγωγικότητα της εργασίας.
Σε περιόδους χαμηλού πληθωρισμού, που έχουμε την τελευταία δεκαετία, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Το ισοζύγιο ήταν πάντα αρνητικό για τους εργαζόμενους, αφού οι εσωτερικές αντιφάσεις και οι ιστορικές αδυναμίες που χαρακτηρίζουν το ΣΚ, δεν του επιτρέπουν να έχει ενιαία στρατηγική για την αμοιβή εργασίας.
Η τραπεζική λογική και πολιτική που καθιέρωσε το ευρώ, που είναι δογματικά αντιπληθωριστική, οδήγησε τα επίπεδα των αμοιβών σε μια διαρκή συρρίκνωση και παράλληλα σε μια έκρηξη των κερδών από την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας.
Παράλληλα η ανάγκη για αύξηση της κατανάλωσης καλύφθηκε με μια άνευ προηγουμένου αύξηση του ιδιωτικού και δημόσιου δανεισμού, τις συνέπειες του οποίου βιώνουμε σήμερα. Το εικονικό και δανεικό επίπεδο κατανάλωσης ενέτεινε ακόμα παραπέρα την πολιτική και ιδεολογική σύγχυση στις τάξεις του προοδευτικού κινήματος και των εργαζόμενων.
Από την άλλη, έκανε πολλούς να πιστέψουν ότι ο καπιταλισμός είχε κατά κάποιο τρόπο απελευθερωθεί από τις αντιφάσεις του. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα δεν είναι απλά χρηματοπιστωτική, όπως εκδηλώθηκε και κυρίαρχα προβάλλεται, αλλά μια βαθειά καπιταλιστική κρίση και το εργατικό κίνημα θα πρέπει να διαμορφώνει ανάλογα τη στρατηγική του.
Κατακτήσεις;
Θαμπωμένοι από την καταναλωτική ευδαιμονία, έστω και δανεική, νομίζαμε πως όλα τα κατακτήσαμε με αγώνες.
• Οι αξίες του κέρδους ή της ανταγωνιστικότητας στη νέα κοινωνία που οραματιζόμαστε θα παραμείνουν αξίες και σε ποιο βαθμό και με ποιο στόχο;
Σε θεωρητικό επίπεδο πχ η εξασφάλιση νερού σε μια Αφρικανική χώρα θεωρείται επαναστατικό γεγονός, χωρίς να έχει καταληφθεί κανένα χειμερινό ανάκτορο;
Η Νέα Οικονομική Πολιτική του Λένινviii που επέστρεφε τη γη στους ιδιοκτήτες ήταν προοδευτική ή συντηρητική και πισωγύρισμα;
Απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το "προοδευτικό" κίνημα στην Ελλάδα δυσκολεύεται ακόμα μέχρι σήμερα να πάρει θέση.
Μέσα, έξω, ευκαιρία, καταστροφή...;
Η ψήφος των Δανών για το ευρωσύνταγμα, όταν ψήφισαν ΟΧΙ, ήταν αριστερή θέση;
Η αρνητική θέση της Αγγλίας και των Σκανδιναβικών χωρών στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι δεξιά ή αριστερή πολιτική;
Η οικονομική κρίση έφερε πρόσφατα στην επιφάνεια και νέα ερωτήματα που συσκοτίζουν ακόμα πιο πολύ τα όρια ανάμεσα στη συντήρηση και την πρόοδο πχ ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, ευρωομόλογο ή ακόμα εθνικές οικονομικές πολιτικές απέναντι σε μια κοινή Ευρωπαϊκή οικονομία;
Επικαλούμαι αυτά τα πολιτικά ερωτήματα για να υπογραμμίσω ότι αφενός μεν στα μεγάλα ζητήματα δεν απαντάς με στείρες αρνήσεις και συνθήματα και αφετέρου για να αναδειχθεί ο κενός πολιτικός λόγος που διαπερνά οριζόντια όλο το κομματικό σύστημα.
Οι ιδεοληψίες σε συνδυασμό με έναν άκρατο λαϊκισμό τελικά συσκοτίζουν τα όρια ανάμεσα στην συντήρηση και την πρόοδο.
Αυτονόητη η δημοκρατία;
Αισθάνομαι την ανάγκη να υπογραμμίσω το φαινόμενο της βιαιότητας, που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει έξαρση στην καθημερινή πολιτική και κοινωνική πρακτική και το οποίο υποβαθμίζεται ή και υιοθετείται ακόμα από μερικές "προοδευτικές" δυνάμεις, λες και ζούμε σε επαναστατικές συνθήκες.
Στις καθημερινές πρακτικές εμφανίζονται διάσπαρτες μορφές βίας, στο όνομα ενός ακαθόριστου συνθήματος "το δίκιο του Λαού" και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κεφαλαιοποιηθούν κάποια στιγμή από άλλες δυνάμεις και τότε όχι μόνο θα στραφούν εναντίον συνολικά της κοινωνίας, αλλά το πιο σοβαρό είναι ότι οι πρακτικές που ανεχτήκαμε και συγκαλύψαμε θα θεωρούνται πλέον νομιμοποιημένες στις λαϊκές συνειδήσεις και θα μας αφοπλίζουν για την καταπολέμηση τους.
Οι βιαιότητες (προφανώς δεν εννοώ επαναστατικές ) δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχουν ποτέ θετικό πρόσημο, όσο κι αν κάποιες δυνάμεις τις συγκαλύπτουν ως "αναγκαίες" ή ανεκτές, στο όνομα του "λαϊκού" συμφέροντος ή μιας δίκαιης αγανάχτησης.
Η δημοκρατική επαγρύπνηση βρίσκεται χαμηλά στις πολιτικές ατζέντες και συνδικαλιστικές πρακτικές. Η δημοκρατία φαίνεται να θεωρείται ανιστόρητα ως αυτονόητη και παράλληλα μη προσδιορισμένη.
Μήπως προσπεράσαμε το στάδιο του Δημοκρατικού Μετώπου στο όνομα απροσδιόριστων ιδεολογικά και κοινωνικά ταξικών μετώπων.
Tην έννοια του Πολίτη, όπως διαμορφώθηκε από την περίοδο του διαφωτισμού καθώς και της δημοκρατίας, δεν τις βιώσαμε ουσιαστικά ποτέ μέχρι σήμερα στην Ελλάδα.
Η στέρηση αυτή παρατηρείται ιστορικά από το 1821 από το ρόλο των προκρίτων και των αρματολών την περίοδο του Καποδίστρια, μέχρι το σημερινό τοπικισμό και τη συντεχνιακή οργάνωση του Κράτους.
Πολιτική ατζέντα
Ποτέ και κανένα κόμμα αλλά και το ΣΚ δεν είχαν σε προτεραιότητα στην ατζέντα τους θέματα όπως, ελλείμματα, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, ανάπτυξη, δημόσιο και κοινωνικό κράτος και γενικά το πώς θα διαμορφώσουμε το μέλλον.
Οι λέξεις αυτές δεν προσδιορίζουν φυσικά μεγέθη, δεν είναι ουδέτερες οικονομικές έννοιες. Έχουν ιστορικό βάρος, φέρουν ταξικά, ιδεολογικά πρόσημα. Οι έννοιες δεν είναι αθώες.
Εκ του αποτελέσματος, δείχναμε και σαν κοινωνία να μην μας αφορούν ή πιστεύαμε ότι ως ευτελείς αξίες δεν ταιριάζουν στην υπερηφάνεια του αδούλωτου Έλληνα και ουσιαστικά τα αφήναμε να τα επιλύσουν άλλες απροσδιόριστες δυνάμεις με όρους δικούς τους και φυσικά ερήμην των κομμάτων και της κοινωνίας.
Τελικά τα βρήκαμε μπροστά μας και με μεγαλύτερη ένταση, όπως ό,τι πετάξεις στη θάλασσα θα το βρεις στο αλάτι και τώρα πλέον όλα είναι πάρα πολύ αλατισμένα.
Στον τομέα της πολιτικής πρακτικής, εκτός από τα CDSix των Αγορών, λειτουργούν και τα πολιτικο-συνδικαλιστικά "CDS", που προσδοκούν οφέλη από τη μη επίλυση προβλημάτων. Δυστυχώς η όξυνση και η μη επίλυση προβλημάτων αποτελεί προνομιακό πεδίο άσκησης δήθεν προοδευτικής ψηφοθηρικής πολιτικής, όπως ακριβώς περιμένουν να κερδίσουν οι κερδοσκόποι που ποντάρουν στην πτώχευση.
Πολιτική-Κοινωνία
Το πολιτικό σύστημα, όταν αδυνατεί να διαχειριστεί την οικονομία, του απομένει μόνο η διαχείριση της κοινωνίας, με όλες τις γνωστές αρνητικές συνέπειες.
Αυτό σημαίνει οικοδόμηση πελατειακού κράτους και κατ’ επέκταση κυριαρχία των ισχυρών κοινωνικών ομάδων, οι οποίες αποτελούν μεγάλες δεξαμενές ψηφοφόρων και τελικά είναι οι μόνες που ουσιαστικά διαβουλεύονται πολιτικά, εν ονόματι, απέναντι και πολλές φορές σε βάρος της κοινωνίας.
Έτσι στην πολιτική διαβούλευση η κοινωνία υποκαθίσταται από:
- Τους πρυτάνεις και καθηγητές για ζητήματα παιδείας.
- Τους δημοσίους υπαλλήλους για τον εκσυγχρονισμό του δημοσίου.
- Τους γιατρούς και φαρμακοποιούς για θέματα υγείας.
- Τους εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ για την αξιοποίηση τους.
- και όπου υπάρχουν γενικότερα θέματα και απαιτούν ευρύτερη κοινωνική διαβούλευση σε ανώτερο επίπεδο, πάλι οι ίδιες αυτές δυνάμεις ελέγχουν την εκπροσώπηση και τις διαδικασίες και σε τελευταία ανάλυση επηρεάζουν καταλυτικά τα ίδια τα κόμματα.
Συνολικά, το αποτέλεσμα είναι η αυτονόμηση της πολιτικής από την κοινωνία και τις ανάγκες της, γιατί πάνω απ΄ όλα προέχει η αναπαραγωγή των κομμάτων ως φορέων διαχείρισης του κράτους και όχι ως οργάνων πολιτικής έκφρασης της κοινωνίας.
Αριστερά
Το γεγονός ότι υπηρέτησα την Αριστερά και στο κομματικό και στο κοινωνικό πεδίο θεωρώ ότι με χρεώνει με το καθήκον της πιο αυστηρής και φυσικά καλόπιστης κριτικής.
Θεωρώ λοιπόν ότι τα πολιτικά μαγνητικά πεδία της πυξίδας της αποσυντονίζονται σε συνθήκες πολιτικής ομαλότητας ή σε συνθήκες κοινωνικο-οικονομικής κρίσης, όπως σήμερα βιώνουμε.
Στην πράξη παρατηρούμε ότι:
- ο πολιτικός λόγος της μετεξελίχθηκε σε ένα στείρο πολιτικό ετεροπροσδιορισμό,
- η ανάγκη για ταξική καθαρότητα, την οδηγεί σε ρήξεις με τις οργανωμένες δυνάμεις της εργατικής τάξης, τα συμφέροντα των οποίων διακηρυκτικά εκφράζει και στην πράξη οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα,
- οι αναγκαίοι ενωτικοί αγώνες υποβαθμίζονται σε μεμψίμοιρες, αλλά κατά τα άλλα σε «καθαρές ταξικές», διαμαρτυρίες.
- Οι ιστορικές πρωτοβουλίες της, για πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες, με αποκορύφωμα το ΕΑΜ και την ΕΔΑ, φαίνεται και φαντάζουν να είναι πλέον εκτός γραμμής και έξω από τις σημερινές στρατηγικές της.
Σύμφωνα με την πρακτική της, φαίνεται να αγνοεί πως οι κοινωνικές νομοτέλειες που επικαλείται, σε αντίθεση με τους φυσικούς νόμους που λειτουργούν χωρίς τη θέληση και συμμετοχή μας, επιβεβαιώνονται μόνο με την ελεύθερη συμμετοχή και δράση των κοινωνιών.
Συνολικά οι λαοί δεν πάνε μπροστά με «συλλογικές αλήθειες», ιδεοληψίες, κομματικές σκοπιμότητες και λαϊκισμούς.
Xρέος
Σήμερα πλέον βιώνουμε τα αποτελέσματα της κρίσης και όχι την κρίση η οποία προϋπήρχε τις προηγούμενες δεκαετίες και οι πολιτικές δυνάμεις αδιαφορούσαν για τις επερχόμενες συνέπειες.
Άραγε ποιό οικονομικό μοντέλο θα έδινε απαντήσεις και λύσεις στο δημοσιονομικό πρόβλημα, όταν οι δαπάνες κυρίως οι καταναλωτικές και το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο αυξάνονταν επί χρόνια με ραγδαίους ρυθμούς και η κάλυψη τους επιτυγχάνονταν με ένα διαρκή, ξέφρενο και ανελέητο δανεισμό; Η κατανάλωση στην Ελλάδα είχε φτάσει στο 92% του ΑΕΠ από το οποίο το 75% αφορούσε την ιδιωτική! Στον αγροτικό τομέα παρά τα δισεκατομμύρια των επιδοτήσεων η ανταγωνιστικότητα χειροτέρευσε κατά 40% και το ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό κατά 4 δις!x
Ή μήπως αγνοούσαν πόσο εκβιαστικά τελικά χρησιμοποιείται η "οικονομική τρομοκρατία" του χρέους στις κοινωνίες και στα κράτη.
Οι εμπειρίες δείχνουν πως, μέσα από την παρέμβαση των γνωστών διεθνών οικονομικών οργανισμών, μεθοδεύεται ο έλεγχος του πλούτου (επίγειου και υπόγειου) καθώς και η πιλοτική εφαρμογή νέων κοινωνικο-οικονομικών μοντέλων σε βάρος των κοινωνιών.
Αυτό βέβαια δεν μας απαλλάσσει από την υποχρέωση για υπεύθυνη και χρηστή διαχείριση της οικονομίας.
Μέτρα για τη μείωση του χρέους και των ελλειμμάτων, οι πολιτικοί τα παρέπεμπαν στους επόμενους, αφενός μεν για να αποφύγουν το πολιτικό κόστος και αφετέρου γιατί είχαν κατοχυρώσει την πολιτική ατιμωρησία στις παραλήψεις τους. Αλλά και στην περίπτωση που ήταν υποχρεωμένοι να λάβουν, έστω και δειλά, κάποια μέτρα για τη μείωση των ελλειμμάτων, τα αποτελέσματά τους τα διοχέτευαν για την αναπαραγωγή του παρασιτικού κεφαλαίου και του πολιτικού συστήματος.
Δημόσιο
Ποιά άλλη οικονομία, εκτός από την ελληνική, αναπαράγει απασχόληση και κεφάλαιο σχεδόν αποκλειστικά μέσω του Δημόσιου Τομέα;
Αν η απασχόληση, μέσα από τις προωθούμενες απολύσεις, βρίσκεται σήμερα στο στόχαστρο του νεοφιλελευθερισμού, η αναπαραγωγή του κεφαλαίου μέσα από τις κρατικές προμήθειες και τις εργολαβίες φροντίζεται έντεχνα να αποκρύβεται.
Πως έχει αξιολογηθεί ότι η Ελλάδα είχε ως ποσοστό μεγαλύτερη δημόσια οικονομία απ΄ όση η Ουγγαρία και η Ρουμανία στην κομμουνιστική τους φάση;
Κατ’ επέκταση πως δικαιολογείται η Ελλάδα να έχει το μικρότερο κοινωνικό κράτος στην ΕΕ, αντιστρόφως ανάλογο με το δήθεν μέγεθος του δημόσιο τομέα;
Το ζητούμενο βέβαια δεν είναι το μέγεθος του δημόσιου τομέα, αλλά η παραγωγικότητα και η αποτελεσματικότητά του.
Ένα εθνικό κράτος σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης είναι ικανό να χρηματοδοτήσει και να παρέχει κοινωνικές παροχές, μόνο στο βαθμό που ο δημόσιος τομέας είναι παραγωγικός και αποτελεσματικός.
Συνδικαλισμός-πολιτική
Αν προσπαθήσουμε να επικεντρώσουμε στον ιστορικό και θεμελιακό ρόλο του εργατικού κινήματος θα δυσκολευτούμε να διακρίνουμε το πεδίο των ταξικών συγκρούσεων στη χώρα μας.
Είναι το πεδίο της παραγωγής ή της διανομής ή και τα δύο και πως εμφανίζεται στη στρατηγική και πρακτική του;
Επί πλέον ο δυισμός του πολίτη εργαζόμενου ο οποίος είναι συγχρόνως και παραγωγός και καταναλωτής δημιουργεί παραπέρα συγχύσεις στη διαμόρφωση ανάλογης στρατηγικής.
Η ιδεολογική και πολιτική στέρηση οδηγεί το ΣΚ μονοδιάστατα σε κλαδικούς αγώνες, οι οποίοι είναι αναγκαίοι, όμως αντικειμενικά το απομονώνει από την κοινωνία αλλά και το χειρότερο αξιοποιείται από άλλες δυνάμεις για την καλλιέργεια του λεγόμενου κοινωνικού αυτοματισμού. Επειδή είναι κατανοητό αυτό το κενό, στους κλαδικούς αγώνες φροντίζεται να προβάλλεται και ένα απροσδιόριστο κοινωνικό συμφέρον, πλην όμως δεν γίνεται πάντα πιστευτό.
Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι το ΣΚ δεν είναι κόμμα για να απαιτούμε συνολικές απαντήσεις, αλλά αυτό δεν αποτρέπει την ανάγκη οι αγώνες να μη γίνονται μόνο όταν βιώνει τις συνέπειες των κυβερνητικών επιλογών αλλά και όταν διαμορφώνονται προκειμένου να αποτραπούν ή περιοριστούν.
Παράδειγμα:
- Δομή ΑΕΠ, προϋπολογισμός εσόδων-δαπανών
- Ελλείμματα, εμπορικό ισοζύγιο, αμυντικές δαπάνες, λειτουργία δημόσιων οργανισμών
- Κατεύθυνση και διαχείριση κοινοτικών πόρων
- Υπερδανεισμός
- Πόροι κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.
Η αναπόφευκτη ένταση των απεργιακών κινητοποιήσεων μετά την κρίση, έφερε στην επιφάνεια και ένα ακόμα ζήτημα στρατηγικής και ανέδειξε ότι δεν υπάρχει πολιτικό διακύβευμα στους αγώνες και στην καλλίτερη περίπτωση αυτό θεωρείται ότι καλύπτεται από γενικά αντικυβερνητικά συνθήματα. Αυτό από μόνο του μπορεί να θεωρείται ότι δεν είναι κακό.
Όμως στο πλαίσιο ενός απολίτικου αντικυβερνητισμού καλύπτονται όλοι, ακόμα και όσοι είναι επιφορτισμένοι με προηγούμενες κυβερνητικές ευθύνες και τυχαίνει να βρίσκονται στην αντιπολίτευση και έτσι το απεργιακό άρμα τους προσφέρει την ευκαιρία για εξαγνισμό, πολιτική αναβάθμιση και λύτρωση.
Επειδή η πολιτική δεν κρίνεται από τις προθέσεις, το πολιτικό αποτέλεσμα από τους αγώνες είναι, αφενός μεν η αναπαραγωγή των συνδικαλιστικών παρατάξεων και αφετέρου και το πιο σοβαρό, η επάνοδος στην κυβέρνηση της εκάστοτε αξιωματικής αντιπολίτευσης ή όποιας νέας που θα πολιτεύεται πάνω στον στείρο αντικυβερνητισμόxi.
Παράλληλα, όταν δεν υπάρχει πολιτική στρατηγική και οδηγούμαστε σε "τυφλούς" αγώνες, πάντα ελλοχεύει και ο κίνδυνος να ανοίξει ο δρόμος και να υπάρξουν "τυφλές", ακραίες και επικίνδυνες πολιτικές εκτροπές.
Η έλλειψη στρατηγικής, η απροσδιόριστη δήθεν ταξική καθαρότητα των δυνάμεων της Αριστεράς, που στην ουσία διασπά και απομαζικοποιεί τους αγώνες, οδήγησε το ΣΚ σε ήττες, μακριά από τους εργαζόμενους και σε περιθωριακό ρόλο στις κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες.
Τα φαινόμενα αυτά είναι πιθανό να οδηγήσουν στο τέλος του τον κομματικό συνδικαλισμό και αυτό θα αποτελέσει ένα θετικό βήμα στην πολιτική ενηλικίωσή του ΣΚ και ακόμα να μην υποστεί τις συνέπειες από την κατάρρευση κομμάτων.
Ασφαλιστικό
Τη δεκαετία του 1980 με απόφαση του Εργατικού Κέντρου της Αθήνας ( με Πρόεδρο το Μήτσο Κωστόπουλο και Γραμματέα τον υποφαινόμενο), χαρακτηρίζαμε το Ασφαλιστικό ως "ωρολογιακή βόμβα". Αναφέρω αυτό το γεγονός για να αναδείξω, μέσα από την απάντηση του τότε υπουργού Εργασίας, την επανάπαυση και τις "παιδικές" βεβαιότητες που διαπερνούσαν όλο το πολιτικό σύστημα... "...γιατί ανησυχείτε, μας τόνιζε, για να καταρρεύσει το Ασφαλιστικό πρέπει να χρεοκοπήσει το κράτος...είναι δυνατόν;.." Βάλτε όσα θαυμαστικά θέλετε!!!
Για το Ασφαλιστικό, πέρα από το πολιτικό σύστημα, σιωπούσε και η «προοδευτική» διανόηση, που έκλεινε τα μάτια στην επιστήμη, αφού δεν μπορεί να υπάρξει μαθηματικό μοντέλο που να θεμελιώνει ότι ένα σύστημα είναι βιώσιμο όταν παρέχει συντάξεις για 50-60 χρόνια με εισφορές μόνο 15 χρόνων!!!
Ακόμα και να μην είχε υπάρξει η συνεχής καταλήστευση των αποθεματικών του από το 1950xii, με τέτοια εσωτερική λειτουργία και ανισότητες, η κρίση είναι βέβαιο ότι θα υπήρχε και απλά ήταν θέμα χρόνου.
Συνολικά το Ασφαλιστικό αποτέλεσε το πεδίο δοκιμασίας ακόμα και της λογικής, όταν συνειδητά το πολιτικό σύστημα δείχνει να μην το ενδιαφέρει ο τρόπος χρηματοδότησής του, η ανισότητα των παροχών, ενώ εξ αιτίας της αδράνειάς του ακυρώνεται η ουσία του που είναι η αλληλεγγύη των γενεών.
Πραγματικά δεν έχει υπάρξει καμιά άλλη γενιά που να έχει αδιαφορήσει τόσο για τα παιδιά της και με την ανοχή της να τα έχει καταχρεώσει και να έχει προεισπνεύσει ακόμα και το οξυγόνο τους!!!
Ανεργία
Η ίδια ακριβώς έλλειψη αλληλεγγύης επιδεικνύεται και στο πρόβλημα της ανεργίας που εξαντλείται στην καλλίτερη περίπτωση με δακρύβρεχτες διακηρυκτικές κορώνες και στατιστικά διαγράμματα.
Όλοι αρέσκονται, περιορίζονται και βολεύονται μονοδιάστατα σε "κλινικές διαπιστώσεις" του φαινομένου.
Οι εργαζόμενοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι η δύναμη και ο πολιτικός τους ρόλος υπάρχουν στο βαθμό που είναι μέσα στην παραγωγική διαδικασία και όχι εκτός, δηλαδή άνεργοι. Αυτό αποτελεί μεγάλο θεωρητικό και πολιτικό ζήτημα και στην πράξη παρακάμπτεται από τις "προοδευτικές" ρητορικές διακηρύξεις, μέσα από ένα ακαθόριστο φόβο μήπως οδηγήσει σε επικίνδυνες πολιτικές και θεωρητικές διολισθήσεις.
Στην πράξη όμως είδαμε πρόσφατα εργαζόμενους σε επιχειρήσεις, μακριά από τις φοβίες των πολιτικών και συνδικαλιστικών ηγεσιών, να εκφράζουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους απέναντι στον κίνδυνο της ανεργίας και να υπογράφουν συμφωνίες για διατήρηση της απασχόλησης.
Απέναντι στην ευθύνη των εργαζόμενων, δυστυχώς καταγράφεται και η αφελής πολιτική πίστη, ότι η ανεργία θα παράξει «ριζοσπαστικές» πολιτικές λύσεις, πλην όμως, απροσδιόριστου περιεχομένου και αδιευκρίνιστης κοινωνικής και ταξικής αποδοχής.
Αμοιβή εργασίας και καπιταλιστική κρίση
Σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού το ΣΚ διεκδικούσε μισθολογικές αυξήσεις ανάλογες με τον πληθωρισμό, ενώ οι εργοδοτικές οργανώσεις αντέτασσαν αυξήσεις ανάλογα με την παραγωγικότητα της εργασίας.
Σε περιόδους χαμηλού πληθωρισμού, που έχουμε την τελευταία δεκαετία, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Το ισοζύγιο ήταν πάντα αρνητικό για τους εργαζόμενους, αφού οι εσωτερικές αντιφάσεις και οι ιστορικές αδυναμίες που χαρακτηρίζουν το ΣΚ, δεν του επιτρέπουν να έχει ενιαία στρατηγική για την αμοιβή εργασίας.
Η τραπεζική λογική και πολιτική που καθιέρωσε το ευρώ, που είναι δογματικά αντιπληθωριστική, οδήγησε τα επίπεδα των αμοιβών σε μια διαρκή συρρίκνωση και παράλληλα σε μια έκρηξη των κερδών από την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας.
Παράλληλα η ανάγκη για αύξηση της κατανάλωσης καλύφθηκε με μια άνευ προηγουμένου αύξηση του ιδιωτικού και δημόσιου δανεισμού, τις συνέπειες του οποίου βιώνουμε σήμερα. Το εικονικό και δανεικό επίπεδο κατανάλωσης ενέτεινε ακόμα παραπέρα την πολιτική και ιδεολογική σύγχυση στις τάξεις του προοδευτικού κινήματος και των εργαζόμενων.
Από την άλλη, έκανε πολλούς να πιστέψουν ότι ο καπιταλισμός είχε κατά κάποιο τρόπο απελευθερωθεί από τις αντιφάσεις του. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα δεν είναι απλά χρηματοπιστωτική, όπως εκδηλώθηκε και κυρίαρχα προβάλλεται, αλλά μια βαθειά καπιταλιστική κρίση και το εργατικό κίνημα θα πρέπει να διαμορφώνει ανάλογα τη στρατηγική του.
Κατακτήσεις;
Θαμπωμένοι από την καταναλωτική ευδαιμονία, έστω και δανεική, νομίζαμε πως όλα τα κατακτήσαμε με αγώνες.
Ποιός αλήθεια μπορεί να υποστηρίξει σοβαρά πχ ότι η
15ετία των γυναικών για συνταξιοδότηση, το ωράριο των δημοσίων υπαλλήλων
και τα προνόμια των εργαζόμενων στις ΔΕΚΟ ή των άλλων συντεχνιών ήταν
αποτέλεσμα αγώνων;
Απλά ήταν μια πολιτική του συστήματος μετά τον εμφύλιο, παρέχοντας αυτά τα προνόμια, όπως και σε άλλες κοινωνικές κατηγορίες και τάξεις, προκειμένου να οικοδομήσει κοινωνικά στηρίγματα στην αναγκαία νέα κοινωνική πυραμίδα, για την εδραίωση της νέας κρατικής εξουσίας.
Σήμερα πλέον όλα αυτά διαπιστώνεται πως ήταν λευκές επιταγές χωρίς αντίκρισμα.
Παράλληλα δεν υποψιαστήκαμε ότι το λεγόμενο Ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, το οποίο επικαλούμαστε σαν κάτι μεταφυσικό, πέρα από τον υπερδανεισμό, μπορεί και να οφείλεται και στην υπερεκμετάλλευση των λαών της Αφρικής και της Ασίας μέσα από την αποικιοκρατία.
Γνώση και εξέλιξη
Ο δρόμος για την πρόοδο και την κοινωνική απελευθέρωση δεν μπορεί να περνά μέσα από την θεοποίηση του παλιού ούτε από την αποθέωση του καινούριου.
Όλα πρέπει να αξιολογούνται στη δεδομένη χρονική στιγμή στη βάση των αναγκών, προτεραιοτήτων και αντικειμενικών συνθηκών και σίγουρα αυτά καθαυτά δεν συνθέτουν ούτε πρόοδο ούτε συντήρηση και πολύ περισσότερο επανάσταση ή οπισθοδρόμηση. Απλά όλα είναι αλληλεξαρτώμενα.
Όμως η ουσιαστική ελευθερία του ανθρώπου, για την οποία εννοείται ότι αγωνιζόμαστε, είναι ταυτισμένη με τη γνώση, τη δημιουργία και την αμφισβήτηση και όχι με την άγνοια και τους φτηνούς λαϊκισμούς.
Ας έχουμε κατά νου τον Αϊνστάιν και να κατανοήσουμε πως τα πράγματα δεν μπορεί να οριστούν με απόλυτους όρους αλλά μόνο σε σχέση με άλλα, όλα είναι αλληλεξαρτώμενα.
Οι αμετάβλητοι παράδεισοι του Αριστοτέλη και το στατικό σύμπαν του Νεύτωνα δεν υπάρχουν πια. Τα πάντα κινούνται και μεταβάλλονται, από το απειροελάχιστο άτομο μέχρι ολόκληρο το σύμπαν.
Κι αν η Δεξιά θεωρείται συντήρηση, η Αριστερά και οι Αριστεροί πώς τοποθετούνται απέναντι στην αμφισβήτηση και το καινούριο, ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα δεν επιβεβαιώνουν το δόγμα;
Μπορεί να φανταστεί κανείς τι μπορεί να σημαίνει επανάπαυση στην κεκτημένη γνώση και αφορισμό της αμφισβήτησης και του καινούργιου; Η ανθρωπότητα θα ήταν ακόμα:
• Στο γεωκεντρικό και όχι στο ηλιακό σύστημα.
• Στην αλχημεία και όχι στη χημεία
• Στην τιμωρία του θεού και όχι στους φυσικούς νόμους
Η αδυναμία παρακολούθησης και ερμηνείας των κοινωνικών φαινομένων οδηγούν τις ηγεσίες του "προοδευτικού" κινήματος στην εύκολη πρακτική του ετεροκαθορισμού.
Η μαγκιά του «αντί» και ο ετεροπροσδιορισμός, μας αδικεί ως λαό, ακυρώνει κάθε δυνατότητα ή συγκριτικό πλεονέκτημα που διαθέτουμε και μας καταδικάζει σε μια διαρκή κοινωνική, πολιτική και πνευματική μιζέρια.
Ο ετεροκαθορισμός είναι ο φερετζές που εμποδίζει την ελεύθερη σκέψη.
Επιγραμματικά, σαν εργαζόμενοι και σαν λαός, χαμένοι στην έλλειψη αξιών και γνώσης, νοιώθουμε πως μας λείπουν όλα, γιατί συρρικνώσαμε την ύπαρξή και τη γνώση μας λίγο πιο πάνω από το μηδέν.
Εν κατακλείδι:
"Εάν χαθούμε, θα χαθούμε γιατί έτσι αποφασίσαμε μόνοι μας. Εάν σωθούμε, θα σωθούμε μόνοι μας, διότι έτσι θελήσαμε, αποφασίσαμε και συμφωνήσαμε στη βάση μιας απόλυτα διαφανούς μοιρασιάς κόστους και οφέλους" γράφει ο Αιμίλιος Αυγουλέαςxiii.
Η γενιά μας τώρα έχει την τελευταία ευκαιρία να επανορθώσει τις αρνητικές συνέπειες από την αδράνεια, αδυναμία και σκοπιμότητα ενός ξεπερασμένου πολιτικού συστήματος και μιας ιδιότυπης κρατικής υπόστασης Βυζαντινού τύπου.
Η οποιαδήποτε εξέλιξη και γενικότερα το μέλλον δεν μπορεί να υπάρξει με αμέτοχη την κοινωνία ή ακόμα και στο όνομά της.
Όλες οι ιστορικές αλλαγές συνδυάζονται πάντα με ανάληψη κινδύνων και η πολιτική δεν πρέπει να παραμένει ηδονοβλεψίας της αδράνειας της.
Σε τέτοιες περιόδους πρέπει να γίνονται επιλογές και να αναλαμβάνονται κίνδυνοι, γιατί μάχες που δεν δώσαμε δε θα κερδίσουμε ποτέ.
Απλά ήταν μια πολιτική του συστήματος μετά τον εμφύλιο, παρέχοντας αυτά τα προνόμια, όπως και σε άλλες κοινωνικές κατηγορίες και τάξεις, προκειμένου να οικοδομήσει κοινωνικά στηρίγματα στην αναγκαία νέα κοινωνική πυραμίδα, για την εδραίωση της νέας κρατικής εξουσίας.
Σήμερα πλέον όλα αυτά διαπιστώνεται πως ήταν λευκές επιταγές χωρίς αντίκρισμα.
Παράλληλα δεν υποψιαστήκαμε ότι το λεγόμενο Ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, το οποίο επικαλούμαστε σαν κάτι μεταφυσικό, πέρα από τον υπερδανεισμό, μπορεί και να οφείλεται και στην υπερεκμετάλλευση των λαών της Αφρικής και της Ασίας μέσα από την αποικιοκρατία.
Γνώση και εξέλιξη
Ο δρόμος για την πρόοδο και την κοινωνική απελευθέρωση δεν μπορεί να περνά μέσα από την θεοποίηση του παλιού ούτε από την αποθέωση του καινούριου.
Όλα πρέπει να αξιολογούνται στη δεδομένη χρονική στιγμή στη βάση των αναγκών, προτεραιοτήτων και αντικειμενικών συνθηκών και σίγουρα αυτά καθαυτά δεν συνθέτουν ούτε πρόοδο ούτε συντήρηση και πολύ περισσότερο επανάσταση ή οπισθοδρόμηση. Απλά όλα είναι αλληλεξαρτώμενα.
Όμως η ουσιαστική ελευθερία του ανθρώπου, για την οποία εννοείται ότι αγωνιζόμαστε, είναι ταυτισμένη με τη γνώση, τη δημιουργία και την αμφισβήτηση και όχι με την άγνοια και τους φτηνούς λαϊκισμούς.
Ας έχουμε κατά νου τον Αϊνστάιν και να κατανοήσουμε πως τα πράγματα δεν μπορεί να οριστούν με απόλυτους όρους αλλά μόνο σε σχέση με άλλα, όλα είναι αλληλεξαρτώμενα.
Οι αμετάβλητοι παράδεισοι του Αριστοτέλη και το στατικό σύμπαν του Νεύτωνα δεν υπάρχουν πια. Τα πάντα κινούνται και μεταβάλλονται, από το απειροελάχιστο άτομο μέχρι ολόκληρο το σύμπαν.
Κι αν η Δεξιά θεωρείται συντήρηση, η Αριστερά και οι Αριστεροί πώς τοποθετούνται απέναντι στην αμφισβήτηση και το καινούριο, ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα δεν επιβεβαιώνουν το δόγμα;
Μπορεί να φανταστεί κανείς τι μπορεί να σημαίνει επανάπαυση στην κεκτημένη γνώση και αφορισμό της αμφισβήτησης και του καινούργιου; Η ανθρωπότητα θα ήταν ακόμα:
• Στο γεωκεντρικό και όχι στο ηλιακό σύστημα.
• Στην αλχημεία και όχι στη χημεία
• Στην τιμωρία του θεού και όχι στους φυσικούς νόμους
Η αδυναμία παρακολούθησης και ερμηνείας των κοινωνικών φαινομένων οδηγούν τις ηγεσίες του "προοδευτικού" κινήματος στην εύκολη πρακτική του ετεροκαθορισμού.
Η μαγκιά του «αντί» και ο ετεροπροσδιορισμός, μας αδικεί ως λαό, ακυρώνει κάθε δυνατότητα ή συγκριτικό πλεονέκτημα που διαθέτουμε και μας καταδικάζει σε μια διαρκή κοινωνική, πολιτική και πνευματική μιζέρια.
Ο ετεροκαθορισμός είναι ο φερετζές που εμποδίζει την ελεύθερη σκέψη.
Επιγραμματικά, σαν εργαζόμενοι και σαν λαός, χαμένοι στην έλλειψη αξιών και γνώσης, νοιώθουμε πως μας λείπουν όλα, γιατί συρρικνώσαμε την ύπαρξή και τη γνώση μας λίγο πιο πάνω από το μηδέν.
Εν κατακλείδι:
"Εάν χαθούμε, θα χαθούμε γιατί έτσι αποφασίσαμε μόνοι μας. Εάν σωθούμε, θα σωθούμε μόνοι μας, διότι έτσι θελήσαμε, αποφασίσαμε και συμφωνήσαμε στη βάση μιας απόλυτα διαφανούς μοιρασιάς κόστους και οφέλους" γράφει ο Αιμίλιος Αυγουλέαςxiii.
Η γενιά μας τώρα έχει την τελευταία ευκαιρία να επανορθώσει τις αρνητικές συνέπειες από την αδράνεια, αδυναμία και σκοπιμότητα ενός ξεπερασμένου πολιτικού συστήματος και μιας ιδιότυπης κρατικής υπόστασης Βυζαντινού τύπου.
Η οποιαδήποτε εξέλιξη και γενικότερα το μέλλον δεν μπορεί να υπάρξει με αμέτοχη την κοινωνία ή ακόμα και στο όνομά της.
Όλες οι ιστορικές αλλαγές συνδυάζονται πάντα με ανάληψη κινδύνων και η πολιτική δεν πρέπει να παραμένει ηδονοβλεψίας της αδράνειας της.
Σε τέτοιες περιόδους πρέπει να γίνονται επιλογές και να αναλαμβάνονται κίνδυνοι, γιατί μάχες που δεν δώσαμε δε θα κερδίσουμε ποτέ.
* Ο κ. Φρατζέσκος Φατούρος έχει δραστηριοποιηθεί στο Συνδικαλιστικό κίνημα ( ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ, Εργατικό Κέντρο Αθήνας και ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου