Η Νάξος πρωτεύουσα των... Δωδεκανήσων τον 13ο αιώνα

Σήμερα, μας είναι γνωστά τα Δωδεκάνησα σαν τα νησιά του Νοτιοανατολικού Αιγαίου κάτω από τη Σάμο, για αρκετούς αιώνες όμως Δωδεκάνησα ονομαζόταν τα νησιά που αποτελούσαν το δουκάτο του Αιγαίου (Νάξος, Πάρος, Σύρος, Σαντορίνη, Μήλο, Ίο, Κύθνο, Αμοργό, Κίμωλο, Σίφνο, Σίκινο και Φολέγανδρο) με πρωτεύουσα τη Νάξο και τα σημερινά Δωδεκάνησα ονομαζόταν Νότιες Σποράδες.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Περικλή Ζερλέντη η ονομασία των νησιών γύρω από τη Νάξο σε Δωδεκάνησα ξεκινάει να συναντιέται σε επίσημα έγραφα των αρχών του 13ου αιώνα, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΙ ΠΕΡΙ ΤΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΘΑΛΑΣΣΗΣ / ‘Α τόμος / Σύρος 1913 / σελ. 7:

‘’το όνομα Δωδεκάνησος παρέμεινε στα περί της νήσου Νάξου νησιά, πιθανώς ξεκίνησε αυτό όταν η παρακείμενη Πάρος αποσχίστηκε από τη μητρόπολη της Ρόδου και έγινε ανεξάρτητη μητρόπολη, μετατράπηκε σε Δωδεκάνησα από όταν οι Φράγκοι κατέλαβαν τη Νάξο και τα άλλα νησιά το 1207 και ίδρυσαν το Δουκάτο του Αιγαίου Πέλαγος.
Με το όνομα Δωδεκάνησα ονομάζεται το δουκάτο στο χρονικό του Μορέως ενώ υπάρχει και το δίστιχο
Ότι είναι η Πάρος κ η Αξία
Δεν είναι τ' δώδεκα νησιά.

Οι Δημητριείς Δανιήλ και Γρηγόριος νομίζουν ότι η λέξη Δουκάνησα παρεφθάρει σε Δωδεκάνησα, ο δε Μελέτιος ο Αθηνών σημειώνει: ΄΄Δωδεκάνησα ή αληθέστερον Δουκάνησα’’ και ο αββάς Δελλαρόκκας νομίζει ότι η λέξη Δουκάνησα παρεφθάρει σε Δωδεκάνησα. Δουκάνησα δε γράφονται και στο βίο του νεομάρτυρα Κοσμά, αναφέρονται όμως και σαν Δωδεκάνησα . ‘’

Αυτό παύει να ισχύει από τα μέσα του 16ου αιώνα όπου τα νησιά στο σύνολο τους αποκαλούνται Αιγαίο Πέλαγος, οι Κυκλάδες όπως και σήμερα και οι νότιες Σποράδες Δωδεκάνησα.

ΟΡΕΙΝΟΣ ΑΞΩΤΗΣ