Στέλιος Περιστεράκης: Κλείνουν στρόφιγγα ζωής για τους κατοίκους των απομακρυσμένων νησιών

Με αφορμή την αποδρομολόγηση του πλοίου «Άρτεμις» από τα ενδοκυκλαδικά δρομολόγια, ο Ναξιώτης πλοίαρχος Στέλιος Περιστεράκης μιλάει στη Ναξιοτυπία για την άγονη γραμμή, τα κυκλαδίτικα λιμάνια και την ελληνική ακτοπλοΐα.

Πόσο μεγάλο πλήγμα είναι για τις Κυκλάδες η αποδρομολόγηση του «Άρτεμις»;

Επί  3μιση χρόνια υπηρέτησα ενδελεχώς την συγκεκριμένη άγονη, αλλά «γόνιμη γραμμή» στη συνείδηση μου. Δεν είναι μια διακοπή κάποιου δρομολογίου, κλείνουν στρόφιγγα ζωής για τους κατοίκους των απομακρυσμένων νησιών και ιδίως το χειμώνα, όπου αποκόπτονται, χωρίς εναλλακτικές λύσεις ανεφοδιασμού και μετακίνησης. Για τους θεματοφύλακες της Ελληνικής νησιώτικης υπαίθρου, το σταμάτημα της...
συγκεκριμένης γραμμής είναι πλήγμα. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δεν είναι δρομολόγιο αναψυχής, αλλά δρομολόγιο ζωής και αυτό επιβεβαιώνεται από τα πολλά παράπονα που δέχομαι καθημερινά, τις άπειρες διαμαρτυρίες, παρακλήσεις, φωνές, μήπως δοθεί έστω και την τελευταία στιγμή μια παράταση, μια χαραμάδα ελπίδας. Η διατήρηση της γραμμής είναι μια  αναγκαιότητα, υποχρέωση της κοινωνίας στους ιδροκόπους δουλευτές που άπλερα τους παραδέρνει η αλμύρα.    

Θεωρείτε ότι ήταν αναμενόμενο να σταματήσει το δρομολόγιο, λόγω της οικονομικής κρίσης; Υπάρχουν ευθύνες ολιγωρίας ή αμέλειας;

Στο Ναδίρ της οικονομικής κατάστασης όπου έχουν θέσει την χώρα μας, υπάρχουν αναμενόμενες αλλά ρηξικέλευθες και καταιγιστικές αποφάσεις. Είναι αντιληπτό πλέον ότι τα πάντα είναι ειλημμένα. Δεν είμαι το κατάλληλο πρόσωπο να απαντήσω για ολιγωρίες ή αμέλειες, ποτέ δεν υπήρξα πολιτικός, είμαι καπετάνιος και δη στις Κυκλάδες. Ο καθείς αναλαμβάνει τις ευθύνες τους. Είναι λυπηρό να πυροβολούν κατευθείαν στην καρδιά του Ελληνισμού. Δεν γίνεται μια οργανωμένη, πολιτισμένη κοινωνία να μην εξασφαλίζει στους πολίτες της ένα στοιχειώδες επίπεδο ζωής με αυτονόητες κοινωνικές, ζωτικές παροχές.

Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς τη σημασία των άγονων γραμμών;

Τιμή και ιερό καθήκον του επαγγέλματος μου να υπηρετώ τους νησιώτες της άγονης γραμμής, οι οποίοι με αγκαλιάζουν με την αγάπη τους, αντλώντας ομορφιά από την καθημερινότητα τους, ακούγοντας τις αγωνίες, τα παράπονα τους. Με συγκινεί η εμπιστοσύνη που με περιβάλουν. Όπως καταλαβαίνετε, είμαι άρρητα δεμένος με αυτά τα δρομολόγια. Από αυτά εξαρτάται συχνά η δουλειά τους, η εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών για να ζήσουν και το σημαντικότερο, η ίδια τους η ζωή- και δεν υπερβάλλω – αφού είναι γνωστό ότι τα περισσότερα από αυτά έχουν έναν αγροτικό γιατρό, που φυσικά δεν μπορεί να κάνει τα πάντα. Συχνά η διακομιδή ασθενών είναι απαραίτητη, προκειμένου να σωθεί μια ζωή. Γι αυτό το λόγο, το δρομολόγιο της άγονης γραμμής δεν είναι για μένα η εκπλήρωση μιας επαγγελματικής υποχρέωσης, είναι πολύ περισσότερα πράγματα , είναι η επιτέλεση ενός χρέους, μιας αποστολής ιερής, αφού το πρωταρχικό μέλημα και στόχος  είναι να υπηρετήσουμε τον ίδιο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Κατά διαστήματα τα νησιά βρίσκονται αποκλεισμένα για αρκετές ημέρες, είτε λόγω καιρικών συνθηκών, είτε λόγω απεργιακών κινητοποιήσεων των ναυτεργατών. Ως νησιώτης και ναυτικός πώς βιώνετε αυτές τις περιπτώσεις;

Η αλήθεια είναι ότι συχνά υπάρχουν εμπόδια που δε μας αφήνουν να προσεγγίζουμε τα νησιά αυτά, είτε προέρχονται από τον ανθρώπινο παράγοντα είτε από τα φυσικά στοιχεία. Όταν ο κλάδος των ναυτεργατών απεργεί, όπως και κάθε άλλος επαγγελματικός κλάδος, διεκδικεί τα δικαιώματα του που πλήττονται και κατακρεουργούνται. Είναι όμως απολύτως αναγκαίο να γίνει το δρομολόγιο και νομίζω ότι αυτό γίνεται κατανοητό από όλους. Στην περίπτωση των αντίξοων καιρικών συνθηκών, κάνουμε τα πάντα για να προσεγγίσουμε τα νησιά, ξεπερνώντας τον ίδιο μας τον εαυτό συχνά, όχι για άλλους λόγους, αλλά επειδή γνωρίζουμε τις δυσκολίες που βιώνουν αυτοί οι άνθρωποι, που είναι πια και δικοί μας. Υπάρχουν περιπτώσεις που η φύση μάς απαγορεύει ρητά να πλησιάσουμε και παρ’ όλες τις προσπάθειές μας αυτό στέκεται αδύνατο. Είναι, ευτυχώς, λίγες οι φορές. Τότε στεναχωριόμαστε, γιατί ξέρουμε την αγωνία των ανθρώπων αυτών που αδημονούν να δουν το πλοίο να πλησιάζει για να τους φέρει φάρμακα, τρόφιμα ή τους δικούς τους ανθρώπους, αλλά δεν μπορούμε να διακινδυνέψουμε περισσότερο.

Τι εμπειρίες έχετε αποκομίσει από την άγονη γραμμή;

Τις σπουδαιότερες και πιο ουσιαστικές. ¨Ένα καθημερινό δρομολόγιο που σε φέρνει κοντά με αυτούς τους ανθρώπους, τους αφανείς ήρωες που εμμένουν σε εποχές δύσκολες να είναι ακρίτες. Σύμβολα ταυτότητος και σημείο αρχέγονης αναφοράς μας.  Έζησα στιγμές αγωνίας όταν έβλεπα ότι οι καιρικές συνθήκες ήταν ιδιαιτέρως αντίξοες και υπήρχε το ενδεχόμενο να μην μπορέσουμε να προσεγγίσουμε τα απομακρυσμένα νησιά. Αλλά έζησα και στιγμές μεγάλης ικανοποίησης, από αυτές που μόνο το επάγγελμα αυτό και συγκεκριμένα το δρομολόγιο της άγονης γραμμής μπορεί να προσφέρει σε κάποιον. Ο ανεφοδιασμός των νησιών, ειδικά το χειμώνα, με τα απαραίτητα, η διακομιδή των ασθενών σε ένα μεγαλύτερο νησί, η μεταφορά και η εξασφάλιση των φαρμάκων που έπρεπε να φτάσουν σε συγκεκριμένη στιγμή, όλα αυτά με πλημμύριζαν από ένα αίσθημα ευθύνης, αλλά και με γέμιζαν ως άνθρωπο. Ένιωθα μια πληρότητα, ένιωθα ότι μεταλάβαινα την αγάπη, γιατί υπηρετούσα τον άνθρωπο. Βίωνα τις ίδιες αγωνίες με αυτούς, την ίδια ικανοποίηση και χαρά όταν προσεγγίζαμε και τους χαρίζαμε ζωή και ελπίδα, επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο, ειδικά τους μήνες του χειμώνα, που πραγματικά μοιάζουν ξεχασμένοι σε μια άκρη του χάρτη. Με συγκινούσε η αγάπη τους, η αναγνώριση αυτού που έκανα, η ευγνωμοσύνη τους που συχνά εκφραζόταν με μικρά δώρα και πολλές ευχές. Ήμουν ο δικός τους άνθρωπος. Μπορεί η άγονη γραμμή να μη συγκεντρώνει τα φώτα της δημοσιότητας παρά μόνο όταν υπάρχουν προβλήματα, όμως, όσα κέρδισα αυτά τα χρόνια με το δρομολόγιο της άγονης γραμμής, δεν τα αλλάζω με τίποτα. Είναι αυτές ανεκτίμητες αξίες της ψυχής μου.

Ποιες οι σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζετε στα ενδοκυκλαδικά δρομολόγια;

Κάθε δρομολόγιο έχει τις ιδιαιτερότητές του και τις δικές του δυσκολίες. Η θάλασσα, οι άνεμοι δεν είναι πάντα ούριοι, οι καιρικές συνθήκες συχνά είναι αντίξοες και κυρίως η κατάσταση των λιμανιών σε αυτά τα μικρά νησιά, που δεν έχουν καμιά υποδομή και είναι εντελώς εκτεθειμένα στον καιρό, είναι από τις βασικότερες δυσκολίες. Τα λιμάνια που πιάνουμε καθημερινά είναι πολλά και αρκετά από αυτά προσεγγίζονται  με μεγάλη δυσκολία. Χρειάζεται τεράστια εμπειρία, πείσμα, ψυχή, αγάπη. Η δυσκολία των ελιγμών σε αυτά τα λιμάνια, που είναι εκτεθειμένα στο πέλαγος,  είναι πολύ μεγάλη, ειδικά όταν έχει άσχημο καιρό. Τα ιδιαίτερα έντονα καιρικά φαινόμενα, που σημειώνονται το χειμώνα, καθιστούν το ταξίδι κάποιες φορές πολύ δύσκολο. Αλλά ναυτικός χωρίς δυσκολίες δεν υπάρχει. Έχουμε γίνει φίλοι και σύμμαχοι πια με τους αέρηδες και τις φουρτούνες.

Πέρυσι αναδειχθήκατε «πλοίαρχος της χρονιάς» και φέτος ο Περιφερειακός Λ.Σ. σας απένειμε τιμητική πλακέτα. Τι σημαίνουν όλες αυτές οι βραβεύσεις για σας;

       Αυτές είναι δυο  σημαντικές διακρίσεις για μένα που με προσδιορίζουν πρώτα σαν άνθρωπο, αλλά και σαν ναυτικό.  Σημαίνει αναγνώριση και δικαίωση της    πορείας μου στο χώρο της ελληνικής ναυτιλίας, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη για να συνεχίσω με ακόμη μεγαλύτερο πάθος την προσφορά μου στους ανθρώπους, είτε με την εξασφάλιση ενός ασφαλούς και απολαυστικού ταξιδιού είτε με την έγκαιρη παρέμβαση σε δύσκολες περιστάσεις. Με τη βράβευση της Lloyd’s  στο πρόσωπό μου θεωρώ ότι τιμώνται όλοι οι έλληνες ναυτικοί, που συχνά αντιμετωπίζουν με επιτυχία παρόμοιες δυσκολίες. Η βράβευση από τον Περιφερειακό Λ.Σ  ήταν το επιστέγασμα μιας άψογης και αρμονικής συνεργασίας που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια. Οι βραβεύσεις δεν αποτελούν στόχο, αλλά με ενδυναμώνουν να συνεχίσω την πορεία της ψυχής μου, τη διαδρομή της «άγονης γραμμής μου».

Τα μηνύματα για την ελληνική ακτοπλοΐα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά λόγω οικονομικής κρίσης. Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας;

  Όλοι οσμιζόμαστε τις τραγικές συνέπειες που έχει υποστεί η ελληνική ναυτιλία από τη λαίλαπα της οικονομικής κρίσης.  Είναι όμως φυσικό να επηρεάζονται από μια κατάσταση οικονομικής κρίσης, ιδιαίτερα βαθιάς και οξυμμένης, όπως αυτή που ζούμε σήμερα. Η κρίση όμως  βαθαίνει και πλέον νομίζω ότι το κράτος καλείται με συγκεκριμένες πολιτικές να βοηθήσει την ελληνική ακτοπλοΐα να βγει από το τέλμα. Διαφορετικά αυτό θα έχει σοβαρές συνέπειες και στην τουριστική βιομηχανία, αλλά και ευρύτερα κοινωνικές, αφού σημαίνει κατακερματισμό της χώρας και απομόνωση των νησιών. Οι επιπτώσεις στην εθνική οικονομία θα είναι μεγάλες, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα το θέμα, έτσι ώστε η ισχυρή βιομηχανία μας,  η ελληνική ναυτιλία, να ορθοποδήσει και να αποτελέσει βασικό παράγοντα της οικονομικής ανάκαμψης.

Για το λιμάνι της Νάξου και την επικινδυνότητά του έχουν ακουστεί πολλά. Πώς αξιολογείτε εσείς, ως καπετάνιος και μάλιστα Ναξιώτης, την κατάσταση του λιμανιού μας;

Το λιμάνι της Νάξου, όπως τα περισσότερα λιμάνια των Κυκλάδων, παρουσιάζει ιδιαιτερότητες και προβλήματα στην προσέγγισή του, διαβαθμίζοντας κατά κάποιο τρόπο στο αβαθές (ρηχό). Έχει μικρά βυθίσματα σε διάφορα σημεία και αυτό δυσχεραίνει  τους χειρισμούς  κατά την είσοδο των πλοίων σε αυτό. Η κατάσταση χειροτερεύει όταν υπάρχουν αντίξοες καιρικές συνθήκες. Οι ισχυροί άνεμοι είτε βόρειοι είτε νότιοι επηρεάζουν πολύ την προσέγγιση, γιατί το λιμάνι σε καμιά περίπτωση δεν είναι προφυλαγμένο. Επίσης, απαιτείται αύξηση φωτοβολίας του Βορειοδυτικού λιμενοβραχίονα. Σήμερα, μόνο όταν τον πλησιάσει κανείς αρκετά κατά τον κατάπλου γίνεται ορατή η άκρη του, με αποτέλεσμα να υφίσταται κίνδυνος ατυχήματος. 

Ποιες είναι οι προτεραιότητες που θα πρέπει να θέσουν οι τοπικές αρχές για τις λιμενικές εγκαταστάσεις της Νάξου;

Η  ιδιαίτερη πατρίδα μου, η Νάξος, είναι νησί που σφύζει από ζωντάνια, επεκτείνεται και αναπτύσσεται  συνεχώς  τουριστικά. Το λιμάνι της λοιπόν πρέπει να είναι πρωταρχικός, στρατηγικός και  άμεσος σχεδιασμός με ενδεχόμενες εναλλακτικές λύσεις. Επί του παρόντος, το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι είναι αβαθές (ρηχό), άρα προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η εκβάθυνση της λιμενολεκάνης έως την είσοδο της μαρίνας, διότι δυσχεραίνονται οι χειρισμοί των πλοίων. Επίσης, πρέπει να γίνει αύξηση φωτοβολίας του λιμενοβραχίονα.

Ποια είναι  γενική εικόνα για τα λιμάνια των Κυκλάδων και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζετε κατά την πρόσδεση των πλοίων;

Τα περισσότερα είναι ανεπαρκή και επικίνδυνα, αφού δημιουργήθηκαν σε αρχές περασμένου αιώνα και μόνο μικροβελτιώσεις γίνονται από τότε, ημίμετρα δηλαδή, με αποτέλεσμα να είναι αναντίστοιχα του μεγέθους των πλοίων. Ανεπαρκή προστασία από ανέμους, αβαθή νερά που εμποδίζουν ελιγμούς, έλλειψη σήμανσης, έλλειψη προσκρουστήρων –για να μη χτυπούν τα πλοία πάνω στις προβλήτες - είναι τα σημαντικότερα προβλήματα. Τα περισσότερα δεν προστατεύονται από τους δυνατούς ανέμους γι’ αυτό δεν είναι λίγες οι φορές που σημειώνονται ατυχήματα κατά την προσέγγισή τους, που δεν οφείλονται σε ανθρώπινο λάθος ή κακό χειρισμό αλλά στην  έλλειψη πολιτικής βούλησης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.  Χρειάζεται τεράστια εμπειρία αλλά και πολλή προσοχή. Το 2012 είναι ανεπίτρεπτο να παρουσιάζουν τα λιμάνια αυτή την εικόνα, από τη στιγμή που θέλουμε να είναι η ναυτιλία μας ανταγωνιστική και εμείς να είμαστε περήφανοι για αυτήν. Οι ανικανότητες και αδιαφορίες των ιθυνόντων δεν πρέπει να ανταποδίδονται στους  κατοίκους των νησιών, όπου, εν αντιθέσει με τα λιμάνια τους, είναι ευγενικοί και φιλόξενοι.

Σε αυτούς τους μίζερους καιρούς που ζούμε, αφιερώνω σε όλους τους συμπατριώτες  μου κάτι που με συγκινεί και μου δίνει δύναμη συνάμα.

«Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ΕΛΙΑ, ένα ΑΜΠΕΛΙ και ένα ΚΑΡΑΒΙ, που σημαίνει με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις»  

                                                                            Ο Πλοίαρχος του Ε/Γ-Ο/Γ  Άρτεμις

                                                                                       ΠΕΡΙΣΤΕΡΑΚΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ